نگهداری فضای سبز در زمستان؛ آماده‌سازی باغ و حیاط برای سرما
باغی که در پاییز درست آماده شود، زمستان را سالم پشت سر می‌گذارد. کارهای اصلی نگهداری فضای سبز در فصل سرما را مرحله‌به‌مرحله مرور می‌کنیم.
بسیاری تصور می‌کنند فضای سبز در زمستان به مراقبت نیاز ندارد، اما بیشتر آسیب‌هایی که در بهار دیده می‌شود، نتیجه بی‌توجهی در پاییز و زمستان است. یخ‌زدگی ریشه، شکستن شاخه‌ها زیر برف، ترکیدن لوله‌های آبیاری و خشکی گیاهان همیشه‌سبز، همگی با آماده‌سازی به‌موقع تا حد زیادی قابل پیشگیری هستند.
تنظیم آبیاری در فصل سرما
با کاهش دما و تبخیر سطحی، نیاز آبی گیاهان کم می‌شود و ادامه برنامه آبیاری تابستانی، خاک را خیس و سرد نگه می‌دارد و خطر پوسیدگی ریشه و قارچی شدن را بالا می‌برد. برنامه آبیاری باید به‌تدریج کاهش یابد و آبیاری در ساعات گرم روز انجام شود، نه شب‌ها که آب در سطح خاک یخ می‌زند.
با این حال، گیاهان همیشه‌سبز مانند کاج، سرو و شمشاد در زمستان هم از طریق برگ آب از دست می‌دهند. در روزهای خشک و بدون یخبندان، یک آبیاری عمیق از خشکی و سوختگی برگ آن‌ها جلوگیری می‌کند.
محافظت از سیستم آبیاری
آبی که در لوله‌ها، شیرها و قطره‌چکان‌ها بماند، هنگام یخ‌زدن منبسط می‌شود و می‌تواند اتصالات را بشکند. در مناطقی با یخبندان جدی، تخلیه خطوط آبیاری، بستن شیر اصلی و پوشاندن شیرها و کنترلر در پایان پاییز ضروری است. اگر سیستم آبیاری هوشمند دارید، برنامه آن را به حالت زمستانی تغییر دهید یا حسگر باران و رطوبت را فعال نگه دارید.
مالچ‌پاشی؛ پتوی ریشه‌ها
پخش لایه‌ای از مالچ آلی مانند پوست درخت، برگ خردشده و کود دامی در پای درختچه‌ها و گیاهان چندساله، دمای خاک را یکنواخت‌تر نگه می‌دارد و ریشه را از نوسان شدید یخ‌زدن و آب‌شدن حفظ می‌کند. مالچ نباید مستقیماً به تنه گیاه بچسبد، چون رطوبت ماندگار در محل تماس، زمینه بیماری را فراهم می‌کند.
کود دامی در آغاز فصل سرما
پخش کود دامی پوسیده در پای درختان، درختچه‌ها و گل‌ها در آغاز فصل سرما دو کار هم‌زمان انجام می‌دهد: لایه‌ای آلی روی خاک می‌اندازد که مانند عایق، طوقه و ریشه را از شوک سرمازدگی حفظ می‌کند، و مواد مغذی را به‌آرامی در خاک آزاد می‌کند تا با گرم شدن هوا و شروع فصل رشد در بهار، گیاه آن‌ها را جذب کند.
نکته مهم، پوسیده بودن کود است. کود تازه در خاک هنوز تخمیر می‌شود، گرمای تولید می‌کند و می‌تواند ریشه را بسوزاند. بهتر است کود دامی پوسیده و الک‌شده را در پاییز و پیش از یخبندان روی خاک پخش کنید و با لایه رویی خاک مخلوط کنید تا در طول زمستان آرام به خاک برسد.
کیمیا این کار را در پاییز و پیش از شروع یخبندان انجام می‌دهد؛ نوع کود و مقدار آن بر اساس جنس خاک و نوع گیاهان تعیین می‌شود تا در بهار، رشد بدون کمبود مواد مغذی شروع شود.
هرس درست و به‌موقع
اواخر زمستان و پیش از بیدار شدن جوانه‌ها، زمان مناسب هرس بسیاری از درختان و درختچه‌های خزان‌کننده است؛ چون ساختار شاخه‌ها بدون برگ به‌خوبی دیده می‌شود. در پاییز فقط شاخه‌های خشک، شکسته یا بیمار حذف می‌شوند. هرس سنگین در آستانه سرما، رشد جوانه‌های تازه و حساس را تحریک می‌کند که با اولین یخبندان آسیب می‌بینند.
گیاهانی که در بهار گل می‌دهند، جوانه گل خود را از سال قبل تشکیل داده‌اند؛ هرس آن‌ها در زمستان یعنی حذف گل‌های بهار. این گیاهان بهتر است بعد از گلدهی هرس شوند.
برف و یخ روی درختان
برف سنگین و خیس می‌تواند شاخه‌های درختان همیشه‌سبز و درختچه‌های فرم‌دار را خم کند یا بشکند. پس از هر بارش سنگین، برف را با تکان دادن آرام شاخه‌ها از پایین به بالا بریزید. اگر شاخه‌ها یخ زده‌اند، آن‌ها را نتکانید؛ شاخه یخ‌زده شکننده است و بهتر است صبر کنید تا یخ خودبه‌خود آب شود. بستن آرام شاخه‌های درختان ستونی مانند سرو پیش از زمستان هم از باز شدن فرم آن‌ها جلوگیری می‌کند.
چمن در زمستان
آخرین چمن‌زنی پاییز را کمی کوتاه‌تر از معمول انجام دهید و برگ‌های ریخته را از روی چمن جمع کنید؛ لایه برگ خیس، نور را قطع می‌کند و چمن زیر آن زرد و بیمار می‌شود. در روزهای یخبندان از راه رفتن روی چمن یخ‌زده پرهیز کنید، چون برگ‌های یخ‌زده زیر فشار می‌شکنند و جای آن تا بهار لکه می‌ماند.
گیاهان حساس، گلدان‌ها و روف‌گاردن
ریشه گیاهان داخل گلدان و فلاور باکس بیشتر از گیاهان کاشته‌شده در زمین در معرض سرما است، چون خاک کمتری از آن محافظت می‌کند. انتقال گلدان‌ها به نقطه‌ای محفوظ، کنار دیوار رو به آفتاب یا پوشاندن اطراف آن‌ها با عایق، از یخ‌زدگی ریشه جلوگیری می‌کند. در روف‌گاردن که باد و سرما شدیدتر است، بررسی زهکشی پلانترها اهمیت بیشتری دارد؛ آبی که در بستر بماند و یخ بزند هم به ریشه و هم به پلانتر آسیب می‌زند.
برای گیاهان حساس به سرما، پوشش‌های مخصوص گیاه که هوا را عبور می‌دهند، در شب‌های یخبندان مفیدند. از پلاستیک معمولی که مستقیماً روی برگ قرار بگیرد استفاده نکنید، چون رطوبت زیر آن جمع می‌شود و خود باعث سرمازدگی برگ می‌شود.
زمستان؛ بهترین زمان برنامه‌ریزی
زمستان فرصت مناسبی برای بازبینی طرح فضای سبز است: کدام گیاهان ضعیف شده‌اند، کدام بخش‌ها آب جمع می‌کنند و چه تغییری برای بهار لازم است. برنامه‌ریزی کاشت، اصلاح سیستم آبیاری یا اجرای روف‌گاردن و دیوار سبز اگر در زمستان انجام شود، اجرای آن با شروع فصل مناسب بدون عجله پیش می‌رود.
اگر برای آماده‌سازی باغ، حیاط یا روف‌گاردن خود در فصل سرما یا برنامه‌ریزی برای بهار نیاز به مشاوره دارید، تیم کیمیا آماده بازدید و بررسی شرایط فضای سبز شماست.
